# det

Галина

Содержание


Радуга

Скворцы

На перышке гусином

Модницы

Гусиный строй

Курица или петух?

Бабье лето

Осенняя палитра

Тень

Эхо

Утреннее чудо

Спор

Ветры

Тропинка

Цветы

Запах хлеба

Лось

Зимнее утро

Кошка

Музыкант

На горе

На закате

В огороде

Осень плачет

Сказка про зайца, который перестал бояться

Радуга

Дождь веселенький прошел,

И свежее стало.

На цветах не видно пчел

Сырость напугала.

Солнце брызнуло лучи,

Радуга кривая

Пьет холодные ручьи,

Красками играя.

Лужи стеклышком блестят,

Воздух словно тает.

Быстрых радостных стрижат

Солнышко встречает.

Модницы

Модная ворона

Сарафан надела

И в наряде черном

На дорогу села.

А подружка галка

Ох воображалка!

Всем на зависть серый

Шарфик повязала.

И теперь так важно

Ходят по дорожке

Модницы большие,

Собирают крошки.

Бабье лето

Хорошо ли, плохо ль это

Разгорелось бабье лето.

Встанет солнышко в зенит,

Так и кажется дрожит.

От березы до осины

Растянулись паутины,

Паутины провода,

Звонят зайцы кто куда.

Опадают с ветки листья,

Опустели гнезда птичьи.

А под тучами вдали

Громко плачут журавли.

Эхо

В лесу, в неведомых местах,

Живет проказник Эхо.

Искать его в густых кустах

Не будет вам успеха.

Любой он звук и голоса

Охотно повторяет,

Но показаться на глаза

Не хочет, не желает.

За ним охотился не раз,

А он со мной как в прятки:

Ответит мне и в тот же час

Ускачет без оглядки.

Быть может, вам кому в лесу

Случилось оказаться,

И просто так, лицом к лицу,

Там с Эхом повстречаться?

Ветры

От деревни до деревни,

Если мерить меркой древней,

По тропе, через мосты,

Будет ровно три версты.

Но гуляют в поле ветры,

Не считая километры,

Всюду скачут прямиком,

Ищут свой родимый дом.

Не найти им в чистом поле

Свой приют, чтоб знать покой,

Им, родившимся на воле,

Между небом и землей.

Цветы

Шел я по тропиночке,

Рвал цветы в корзиночку.

Подарил их мамочке,

Подарил их Зиночке.

Вместе с запахом цветов

Я принес красу лугов:

Свежесть утренней росы,

Песню луговой осы,

Поля знойного простор,

Синь рассвета, ясных зорь.

Запах хлеба

Родился в городе, подрос.

Не знал, что хлебом пахнет рожь.

И вот в деревне вижу сам

Всю цену убранным хлебам,

Что булки, бублики, блины

На стол не падают с Луны.

А в поле хлеб из века в век

Растит хороший человек.

Зимнее утро

От свирепого мороза

Побелела вся береза.

От макушки до корней

Платье белое на ней.

А вокруг пушистый иней,

То ли белый, то ли синий.

Все деревья как хрусталь,

Даже ветку тронуть жаль.

Солнце кроны опалило,

Утро ясное застыло.

Льются звуки с вышины,

Музыкальной тишины.

На горе

Наш Егорка катит с горки,

Санки быстры и легки.

След с высокого пригорка

Прочертил он до реки.

А за ним, скользя по склону,

Прорезая сто дорог,

От лесной тропы со звоном

Катит маленький народ.

Там веселью нет предела,

Смех и шутки, кутерьма.

Даже роща поредела,

Как по ней прошла зима.

Пусть мороз нас не пугает

И метель нас не страшит.

Детство с санками шагает,

Детство на гору спешит.

В огороде

Красные морковки

Спрятались в земле,

Шелковые косы

Тянутся ко мне.

Огурец пузатый

Под листом лежит,

Земляника зреет,

На меня глядит.

Разбежались глазки:

Что же мне сорвать?

Чем же будут грядки

Гостя угощать?

Осень плачет

Обложило небо сплошь,

И тихонько мочит дождь.

Мочит Петьку, мочит Сеньку,

Мочит всех он помаленьку.

Мочит дом, сарай, бревно

И деревья заодно.

Мочит так, что льются слезы

У ветлы и у березы,

У могучих тополей,

У коровы, у гусей.

Льет и льет. И бьет по крыше.

Дождь слепой. Он и не слышит,

Мочит улицу мою,

На которой я стою.

Пузырями в лужах скачет,

Мокнет осень, осень плачет.

Сказка про зайца, который перестал бояться

Я вам, дети, без утайки

Расскажу лесную байку

Про несчастного трусишку,

Про пугливого зайчишку.

Жил да был в лесу зайчишка,

И такой он был трусишка.

Днем и ночью всех боялся,

Своей тени сам пугался.

Стукнет где-то лось копытом

Мнит себя уже убитым.

Каркнет глупая ворона

Кувырком бежит со склона.

Если где увидит волка,

От него уж нету толка.

Весь сожмется в рукавичку,

Мчится к черту на кулички.

А кикимору и леших,

Что живут в местечках этих,

Тут уж, верьте иль не верьте,

Он боялся хуже смерти.

В хмурый день сидел под елкой,

Дождик лил холодный, колкий.

На вершине ворон каркал,

Заяц вздрагивал и плакал.

«Ах, судьба, моя ты доля,

Надо мной смеешься, что ли?

Не играй со мною в прятки,

Вся душа уходит в пятки.

Кто мне скажет, кто ответит,

Как мне жить на белом свете?

Вечно страх во мне таится,

Лучше в речке утопиться.

Страх со мной утонет вместе

В речке той, на том же месте.

И тогда, могу поклясться,

Я не буду уж бояться».

Он на берег прибегает,

А топиться как не знает.

Воду пробует боится:

«Ой, ты! Мокрая водица.

Холодна она к тому же.

Коль топиться так уж в луже.

Там на солнце потеплее,

И вода там не мокрее.

В этой мокрой вот водице

Не годится мне топиться.

Шкурка может намочиться,

Где тогда буду сушиться?

И к тому ж, всю ночь я бегал,

Второй день как не обедал.

Не могу же я голодный

Утонуть в реке холодной».

Уходить собрался было,

Чуть кондрашка не хватила.

Он увидел лягушонка,

Тот на кочке квакнул громко.

Заяц сильно напугался:

«Что за зверь тут оказался?»

Ну а тот ногами дрыгнул,

Быстро тут же с кочки спрыгнул.

И в момент в проточной сини

С головою скрылся в тине,

И пошли круги-колечки.

«Утонул несчастный в речке!»

Думал заяц, сам не веря,

Что трусливей его зверя

Встретил он. И одним махом

Со своим расстался страхом.

Тупмалли

Асамат кĕперĕ

Шӑнкӑрчсем

Ярӑнать хур тĕкĕ – шурӑ парӑс

Чиперккесем

Хур карти

Чӑх-и е автан?

Ылтӑн кĕр

Кĕрхи ӳкерчĕк

Ӗмĕлке

Ахрӑм

Хĕл илемĕ

Ҫӑкӑр

Пӑши

Хĕллехи ир

Кушак

Музыкант

Ҫунатлӑ ҫунашка

Хĕвел аннӑ чух

Пахчара

Кĕр кунĕ

Шиклĕхне ҫĕнтернĕ мулкач ҫинчен хывнӑ юмах

Чиперккесем

Чиперкке куракăн

Сараппанĕ лайăх.

Пăхкалать хăяккăн

Шукăль тумлă кайăк.

Тантăшĕ чана та

Модăпа тумланнă.

Йӳнĕ мар пулсан та

Сăрă шарф туяннă.

Подиум çинчи пек

Сумлăн уткалаççĕ,

Çиесех килмен пек,

Пĕрчĕ сăхкалаççĕ.

Ылтăн кĕр

Ылтăнпа кĕр капăрланнă,

Сĕм вăрман йăлтах çуталнă.

Хальлĕхе хĕвел çӳлте,

Пайăрки мĕнпур çĕрте.

Эрешмен ĕçлет канусăр,

Телефон кĕртеймĕн унсăр.

Тусĕсем патне ир-каç

Çĕн хыпар ярать мулкач.

Вăраха пымасть çак вăхăт,

Йăвасем пушах ав, пăхăр.

Савăк мар çав каясси

Хурлă тăрнасен сасси.

Ахрăм

Тупаймăн чăтлăхра сана,

Уçланкăра кураймăн.

Чĕнетĕн илĕртсе кăна,

Хăваласа тытаймăн.

Камран таратăн эс таçта?

Килсем часрах! Килсемччĕ!

Эс хуравлан мана: «Ǎçта?

Килсем асрах, илтсемччĕ!»

Уя пымастăн, вăрманта

Санпа ман тĕл пуласчĕ.

Тухмастăн тăк ан чăрмантар,

Кăмпа-çырла пухасчĕ.

Чĕне-чĕне çĕтсессĕн сас

Тин шырама пăрахрăм.

Сан хыççăн мĕн тесе утас?

Сыв пул, пытанчăк Ахрăм!

Çил ачи

Ялпа ял хушши виç çухрăм

Çил ачишĕн мĕн ара?

Çĕмрене вĕçтернĕн ухă,

Чупса тухрĕ самантра.

Вăл яка сукмак шырамĕ,

Кирлĕ мар ăна кĕпер,

Илĕртеймĕ ял урамĕ

Ыткăнать çил сиккипе.

Астумасть: ăçта çуралнă,

Тăван килĕ хăш енче?

Унăн канлĕхĕ çухалнă

Çĕрпе пĕлĕт хушшинче.

Чечексем

Улăх тăрăх утнă май

Пухрăм чечексем самай.

Парнелем карçинккана

Аннене те Зинăна.

Чечекпе пĕрле киле

Ытарми илем килет.

Куç умне тухать уй-хир,

Йăлтăр сывлăм ӳкнĕ ир,

Пыл шăрши кĕрен çаран

Сĕрлекен сăпса таран!

Çăкăр

Пиçет ыраш, тулать пучах.

Хула çакна сисмест пачах.

Мĕн хак вăл çăкăр та сĕт-çу

Укçапала виçме май çук.

Ялта пулса курсан туян:

Епле вăл çĕр анне пуян.

Анчах кулач тытма алла

Ĕçлес пулать тарла-тарла.

Хĕллехи ир

Урамра халь çатăр сивĕ,

Тухсанах пите тăм тивĕ.

Хурăн шурă шупăрпа,

Шур çӳçеллĕ тутăрпа.

Таврари шап-шурă мамăк

Сивĕпе курнать кăваккăн.

Йывăçсем çинче хрусталь,

Хускатса ан тăк ахаль.

Хĕллехи хĕвеллĕ ирĕн

Ытарми черчен кĕввийĕ

Пĕр сас-чӳсĕр янăрать,

Кăмăла уçса ярать.

Çунатлă ҫунашка

Çунашки çунатлă пулĕ,

Шикленмесĕр, кур-ха, кур!

Чăнкă çыранран хăюллăн

Ярăнса анать Якур.

Вăл çырма тĕпне çитсессĕн

Икĕ тарăн йĕр хывса

Хускалаççĕ ыттисем те

Пĕр-пĕрне хăваласа.

Ĕнтĕ пĕтĕм ял тапраннă

Тăвайкки тулли ача.

Çак хаваслăхпа вăраннă

Çывăхри çара рашча.

Çамрăк йыш ӳсет вăй-халлă.

Мĕн вăл сивĕ, çил-тăман?

Çунашкаллă харсăр халăх

Хăрамашкăн хăнăхман.

Пахчара

Калăн, ешĕл милĕк

Ӳснĕ çăп-çăра,

Кишĕрĕ çимелĕх

Пулнă-ши вара?..

Çĕр çырли тăртаннă.

Шăрăх кун. Уяр.

Сулхăна пытаннă

Самăркка хăяр.

Хăналать тем тĕрлĕ

Çимĕçпе йăран.

Ларт, ӳстер мĕн кирлĕ,

Ху ан пул мăран.

Кĕр кунĕ

Иртенпех çанталăк ăмăр,

Майĕпен пуçланчĕ çумăр.

Çерука та, Петюка та

Йĕпетет вăл такама та.

Сад йĕпе улма татаймăн,

Сак йĕпе ларса канаймăн,

Йĕп-йĕпех сарай, вите…

Çумăрăн çук вĕçĕ те.

Шупăрне йĕпетнĕ хурăн

Макăрма сăлтавĕ пур ун,

Хурăн çеç сасси хавас,

Тумĕ шыв ямасть пулас.

Шăпăр-шăпăр! Шăпăр-шăпăр!

Пӳрт тăрри унта ан шăттăр.

Кĕркуннен йăли çапла

Вĕçĕмех йĕпе-сапа.

Шиклĕхне ҫĕнтернĕ мулкач çинчен хывнă юмах

Вăрттăнлăх нумай вăрманăн.

Паянхи сăмахăм манăн

Суя мар, чăнах калатăп,

Пĕр мулкач çинчен халапăм.

Ырă кун пулман та унăн,

Вăрманти çак шиклĕ чунăн.

Чĕтресех вăл кун кунланă,

Сĕм çĕрле те шиклĕн ларнă.

Шарт! тутарчĕ пĕр турачĕ

Кун чĕри тухса та тарчĕ.

Кранк! тесе курак çывхарчĕ

Ку çырманалла кустарчĕ.

Кашкăра курас пулсан-и…

Чунĕ тамăках ăсанĕ,

Лăпчăнса çăмха пек ларĕ

Е тĕнче хĕрнех чуптарĕ.

Вăрманта, пĕлетĕр пурте,

Арçурисĕр чăтлăх пур-и?

Тĕл пулсан ăна пĕр те пĕр

Ху та тарăн тĕпĕр-тепĕр.

Кĕрхи çил ытла та вичкĕн,

Тĕм айне пытанчĕ мĕскĕн.

Çывăхрах çăхан сас пачĕ,

Ахлатсах куян кулянчĕ:

«Ах, шăпам пит шелсĕр манăн,

Хӳтлĕхне парсам, вăрманăм.

Мĕншĕн çук-ши ырă кунăм,

Хăрасах тухать пуль чунăм?

Каласамăр, мĕн тăвас-ха,

Шиклĕхе ăçта хурас-ха,

Мĕн тесе ăна чăтатăп?

Ак юхан шыва чăматăп.

Шиклĕхе шывра путарăп,

Пурăнма тинех пултарăп

Лăпчăнмасăр, пытанмасăр,

Никамран та хăрамасăр».

Пĕттĕр терĕ пулĕ терчĕ,

Шыв хĕрне куян вĕçтерчĕ.

Тяппине чикет ух! cивĕ,

Ку çитмен, йĕпе-мĕн шывĕ.

«Шиклĕхе, шутлать мăнтарăн,

Эп кӳлленчĕкре путарăп.

Кĕрĕкĕм унта йĕпенмĕ,

Çӳçенсе шăм-шак чĕтренмĕ

Шиклĕхе хамран сиресшĕн

Çак юхан шыва сикес-и?

Витĕр йĕпенсессĕн кĕрĕк

Ǎшăнма ăçта эп кĕрĕп?

Çĕрĕпе чупса ĕшентĕм,

Ǎшăма яман хĕлхем те.

Сикиччен шыва канам-ха,

Ǎвăс вуллине кăшлам хăть».

Хыçранах çӳрет-ши терчĕ

Квак! тени шартах сиктерчĕ.

Кам чĕппи ку, кам пăрушĕ?

Пĕчĕк хăй, сасси хăрушă.

Çăварне карать чĕрес пек,

Куçĕсем сиксе тухас пек.

Кĕç чалт! сикрĕ те çухалчĕ,

Хум кăна хыçран хăварчĕ.

«Авăрах-çке мĕскĕн путрĕ,

Йывăр чул пек чăмпăлт! турĕ.

Чим! Манран вĕт ку хăрарĕ?

Чи хăюсăрри эп мар-им?»

Шапана шелленĕ майăн

Çĕтрĕ шиклĕхĕ куянăн,

Пĕтрĕ тунсăхĕ те терчĕ.

Шиклĕхе хайхи çĕнтерчĕ.